Ülkemizde soyadı 72 yildan beri kullanılmaktadır. Soyadı günümüzde insanların tanınmasında, birbirleriyle karıştırılmamasında son derece önem arzetmektedir. Soyadı Kanunu’nun çıktığı yıllarda, pek çok insan soyadını özenle seçerken, bir kısmı da nüfus memurunun o an aklina geldiği soyadı kabullenmiştir. Kimi zaman yanliş yazımdan kaynaklanan tuhaf, gülünç hatta utanılacak kimi soyadlar bile kayda geçmiştir. Bunlar ayrica ele alinacaktir.
Soyadların önemli bir kısmı kişilerin yaptığı işlerden (Çoban, Usta, Çiftçi, Değirmenci, Sucu..), bir kısmı baba veya dedelerinden dolayı (Tuzcuoğlu, Topaloğlu, Baloğlu..), ağırlıklı bir kısmı ise daha çok birer güç, kuvvet sembolü olan hayvan ya da kuş isimlerinden (Doğan, Şahin, Kartal, Koç, Aslan, Kaplan ..) seçilmiştir. Hemen hemen her ulusta buna benzer bir özellik arz etmektedir soyadları.
Bizde ayrica diğer uluslarda pek rastlamadığımız, - sadece Slav asıllı uluslarda benzer olduğunu düşündüğüm (Miroslav, Stanislav, Tomislav.... gibi) – özellikle Yugoslavlarada bu tür ulus ya da irki belirten ad ve soyadlarin varligi sözkonusu olmakla birlikte yayginlik derecesini bilemiyoruz. Biz de deTürk sözcüğü ile başlayan ya da türetilen, içinde Türk geçen soyadlarinin çok olduğunu saptadık. Bu son derece önemli ve dikkat cekici bir özellik olarak karşımızda durmaktadır.
Türkiye'de bu sayida ulusa vurgu yapan ad ve soyadlarin fazla olusunu Türklerin milliyetciligine ya da irkci olduklarina baglamak son derece kolayci bir yorum olacaktir. Bence bu durum yukarida belirttigimiz gibi Soyadi Kanunu'nun kabul edildigi yillarin siyasal ve toplumsal gelismelerinin dogal bir sonucu olarak algilanmalidir. Söyleki Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu Mustafa Kemal'e verilmis olan Atatürk soyadi bu anlayisin ve gelismelerin en somut göstergesidir. Osmanli Devleti'nin dagilmasi ve yurdumuzun emperyalist güclerce isgal edilmesi sonrasinda yeni uyanan -diger uluslara göre biraz gec- ulusal bilinc etrafinda verilmis olan Ulusal Kurtulus Savasi, sonrasinda kurulan Cumhuriyet Türklüge vurgu yapan soyadlarin cok sayida olusunun en önemli nedenidir. Cünkü Osmanlida Türk sözcügü pek kullanilmazdi, hatta bir asagilama olarak kullanilirdi. Osmanli'da Türkler icin etrak-i bi idrak (düsüncesiz türk) gibi deyimler kullanilmistir. Bu nedenle Cumhuriyet döneemiyle birlikte ortaya cikan bu yaygin kullanim sadece o dönemin gelismelerinin bir sonucudur.
Bunların hepsi yazılı basın ya da televizyon yayınlarından ve yakın tanıdıklarımız-dan derlenmiştir.
Bizim duymadığımız, saptayamadığımız daha çok soyadları olduğunu tahmin ediyoruz. Bu sayfalara giren ve ilgi duyanların bildikleri benzer soyadlarını gokkoy@arcor.de ya da fehmi.ilhan@web.de adresine iletmelerini bekliyoruz..
a. Türk'ten Türetilmis ADLAR ve SOYADLAR
|
1. Egementürk
2. Ertürk
3. Öztürk |
4. Tantürk
5. Türkan
6. Türkay
7. Türkel
8. Türker
9. Türkkaya
10. Türkler
11. Türkäan
12. Türkü |